کیسه صفرا یک عضو از بدن است که در قسمت زیرین لوپ چهارم کبد قرار گرفته است.
عمل اصلی کیسه صفرا غلیظ کردن ترشح و ذخیره سازی مایه صفرا که به واسطه کبد تولید می شود هست.
کیسه صفرا در پاسخ به استفاده از غذا های پرچرب از طریق مجاری صفراوی مقداری صفرا تولید می کند و به داخل روده کوچک می فرستند.
کیسه صفرا نقش مهمی در هضم و جذب چربی های غذا دارد.
بیماری کیسه صفرا به مشکلات مربوط به کیسه صفرا و صفرا اشاره دارد.
رسوبات صفرا که سخت هستند را سنگ کیسه صفرا می گویند.
صفرا مایع گوارشی است که به واسطه کبد تولید شده و در کیسه صفرا ذخیره می شود.
سنگ های صفراوی که در کیسه صفرا به وجود می آیند انواع مختلفی دارند که می توان به راوی کلسترولی اشاره نمود که به طور معمول از کلسترول های حل نشده تشکیل می شود.
کیسه صفرا چیست؟
کیسه صفرا به شکل گلابی و کوچک است که در راست شکم و زیر کبد قرار دارد.
وظیفه اصلی آن ذخیره صفرا است که توسط کبد تولید می شود، صفرا یک مایع گوارشی است که به تجزیه چربی در روده کمک می کند.
عملکرد کیسه صفرا
وظیفه اصلی کیسه صفرا ذخیره و آزادسازی صفرا است که توسط کبد تولید می شود.
در ادامه عملکرد کیسه صفرا را بررسی می کنیم.
تولید صفرا
صفرا مایع زرد رنگی است که توسط کبد تولید می شود.
به هضم چربی ها کمک می کند و به روده ها کمک می کند تا راحت تر آنها را تجزیه و جذب کنند.
صفرا حاوی اسیدهای صفراوی، کلسترول، فسفولیپیدها و سایر ترکیبات است.
ذخیره صفرا
صفرا پس از تولید در کبد به کیسه صفرا منتقل می شود.
صفرا در کیسه صفرا ذخیره شده این ذخیره سازی می تواند ساعت ها یا حتی روزها دوام بیاورد.
ترشح صفرا
زمانی که غذا به خصوص چربی وارد معده و سپس روده کوچک می شود، بدن به کیسه صفرا سیگنال می دهد تا صفرا را آزاد کند.
این زمانی اتفاق می افتد که کیسه صفرا منقبض می شود و صفرا را به داخل مجرای صفراوی و سپس به روده کوچک منتقل می کند.
نقش صفرا در هضم چربی
صفرا به عنوان یک امولسیفایر عمل می کند، به این معنی که با تقسیم چربی ها به قطرات کوچکتر، سطح تماس آنها با آنزیم های گوارشی افزایش می یابد و هضم چربی را آسان می کند.
می توان گفت نقش اصلی کیسه صفرا ذخیره سازی صفری و رها سازی آن است.
بیماری صفرا
به طور معمول کیسه صفرا اندام بسیار کوچک است که بیماری های خاص و ناراحتی های بزرگی را برای افراد به وجود نمیآورد.
اما اگر مشکل خاصی در زمان آزادسازی مایع وجود داشت مسدود شد می تواند موجب بروز مشکلات هم شود.
سنگ صفرا
یکی از شایع ترین اختلالات کیسه صفرا، تشکیل سنگ کیسه صفرا است.
این سنگ ها معمولاً از مواد موجود در صفرا مانند کلسترول یا بیلی روبین تشکیل شده اند.
سنگ ها دارای دو نوع هستند که در ادامه آنها را عنوان می کنیم.
- سنگهای کلسترولی معمولا در افراد با چربی بالا اتفاق می افتد.
- سنگهای رنگدانهای که در اثر بیلیروبین اضافی در صفرا ایجاد می شوند.
علائم سنگ صفرا شامل موارد زیر است.
- درد شکم
- تهوع و استفراغ
- زردی
- تب و لرز
التهاب کیسه صفرا
این التهاب معمولاً در اثر سنگ کیسه صفرا یا عفونت در کیسه صفرا ایجاد می شود، کوله سیستیت می تواند حاد یا مزمن باشد.
علائم التهاب کیسه صفرا عبارتند از:
- درد شدید در شکم
- تب و لرز
- تهوع و استفراغ
- زردی پوست و چشمها
- درد هنگام لمس شکم
کولهسیستکتومی
در مواردی که کیسه صفرا به شدت آسیب دیده یا مشکلات مکرر ایجاد می کند، ممکن است برای برداشتن کیسه صفرا به جراحی نیاز باشد.
پس از این جراحی، صفرا از کبد مستقیماً به روده ها هدایت می شود.
اگرچه این یک روش جراحی رایج است، اما برخی از افراد ممکن است پس از جراحی در هضم چربی ها دچار مشکل شوند.
دیسکینزی صفرا
در این اختلال، کیسه صفرا نمی تواند به درستی منقبض شود و صفرا را در روده آزاد کند.
این مشکل می تواند باعث درد شکم و مشکلات گوارشی شود.
عفونت صفرا
عفونت در مجاری صفراوی که معمولاً به دلیل انسداد مجاری صفراوی (مانند سنگ های صفراوی) ایجاد می شود.
این وضعیت می تواند تهدید کننده زندگی باشد و نیاز به درمان فوری دارد.
سنگ کیسه صفرا
به رسوبات صفرا که سخت هستند را سنگ صفرا می گویند این سنگ ها در کیسه صفرا به وجود میآید.
صفرا مایع گوارشی است که به واسطه کبد تولید می شود و در کیسه صفرا ذخیره می شود.
این سنگ ها بسیار کوچک به اندازه یک ریگ هستند و یا بسیار بزرگ به اندازه یک توپ گلف می توانند باشند.
برخی از افراد تنها دچار یک عدد از همین سنگ ها هستند در یک از افراد دیگر تعداد بسیار بیشتری از این سنگها را با خود حمل میکنند.
افرادی که بر اثر سنگ صفرا علائم بیماری را تجربه کنند به طور معمول برای خارج کردن این سنگ ها نیاز به جراحی دارند.
سنگ هایی که علائمی ندارند، نیاز به درمان خاصی هم ندارند و معمولا ۹۰ درصد از کسانی که به سنگ کیسه صفرا مبتلا هستند هیچ گونه نشانه ای ندارند.
در برخی از موارد مشاهده میشود که فرد بعد از ۱۰ سال که با سنگ کیسه صفرا زندگی کرده است و نشانه ای نداشته.
همچنین علائم کیسه صفرا در خانم ها با علائم کیسه صفرا در مردان تفاوتی نخواهد داشت.
علائم سنگ صفرا یا کول لیتیاز
اگر برای شما سوال است که علائم این سنگ به چه شکلی است، مطالب را دنبال کنید.
همانطور که گفته شد سنگ کیسه صفرا نشانه ای ندارد اگر سنگ صفرا وارد مجاری صفراوی بشود و آن را مسدود کند نشانه های زیر را به وجود می آورد از جمله:
- درد های ناگهانی و شدید در قسمت راست و بالایی شکم
- درد های شدید در شکم و زیر استخوان سینه
- درد شانه سمت راست همراه با حالت تهوع و استفراغ
این دردها می توانند چند دقیقه تا چند ساعت زمان ببرد.
اگر با این علائم مواجه شدید باید به پزشک متخصص داخلی مراجعه کنید.
سنگ کیسه صفرا میتواند موجب بروز درد های شکمی بسیار شدید که اجازه حرکت و نشستن و یا راحتی به فرد نمی دهد شود.
سفید شدن چشم و تب بالا به همراه لرز از علائم بروز سنگ کیسه صفرا است.
دلایل پدید آمدن سنگ کیسه صفرا
دلیل به وجود آمدن صفرا به صورت کامل مشخص نیست اما تحقیقات و تصورات پزشک به این گونه است که برخی از عوامل می تواند تشدید کننده و به وجود آورنده سنگ کیسه صفرا باشد.
کلسترول در صفرا
به صورت طبیعی صفرا دارای مقادیری کلسترول است و کیسه صفرا مواد شیمیایی را برای حل کردن کلسترول در کیسه ترشح می کند.
اما اگر سطح کلسترول خیلی زیاد شود، ممکن است در صفرا حل نشود و در عوض کریستال تشکیل دهد.
این کریستال ها می توانند در طول زمان به سنگ کیسه صفرا تبدیل شوند.
افزایش بیلی روبین
بیلی روبین ماده ای اضافی است که در زمان تجزیه گلبول های قرمز تولید می شود.
بیماری های زیر می تواند سطح بیلی روبین را افزایش دهد و منجر به تشکیل سنگ های رنگدانه در کیسه صفرا شود.
- سیروز کبدی
- عفونت مجرای صفراوی
- کم خونی همولیتیک
اختلال تخلیه کیسه صفرا
اگر کیسه صفرا به طور کامل یا به موقع تخلیه نشود، صفرا در داخل کیسه صفرا باقی می ماند و غلیظ می شود که احتمال تشکیل سنگ کیسه صفرا را افزایش می دهد.
سابقه خانوادگی
اگر یکی از اعضای خانواده سنگ کیسه صفرا داشته باشد، احتمال ابتلا به این مشکل بیشتر است.
انواع سنگ کیسه صفرا
سنگ های کیسه صفرا انواع مختلفی دارند.
اسنگ صفراوی کلسترولی یکی از انواع سنگ کیسه صفرا است که به صورت مستقیم از کلسترول های حل نشده به وجود میآید.
اما اعضای دیگری هم می توانند این سنگ ها را به وجود آورند.
نوع دیگری از سنگ های صفراوی هستند که رنگی می باشد.
این سنگ ها به رنگ قهوه ای تیره تا مشکی هستند و زمانی که که صفرا دارای مقداری بیلی روبین باشد به وجود می آیند.
کولیک صفراوی
قولنج صفراوی درد شدیدی است که معمولاً به دلیل انسداد موقت یا جزئی مجرای صفراوی توسط سنگ کیسه صفرا ایجاد می شود.
این درد معمولاً با خوردن غذاهای چرب ایجاد می شود و یکی از شایع ترین علائم سنگ کیسه صفرا است.
علائم انواع بیماری های کیسه صفرا
درد شدید در ناحیه شکم
درد های تیز و کرامپی که به شانه راست و گاهی به کمر هم می زند
درد هایی که بعد از خوردن غذا شدت پیدا می کند مثلا اگر فرد غذای چرب مصرف کرده باشد
- دردهایی که با نفس عمیق شدت پیدا می کند
- درد در ناحیه قفسه سینه
- احساس پری در قسمت شکم
- استفراغ و تهوع
- تب و لرز
- سوزش سردل
- سوءهاضمه
- احساس زیاد شدن گاز معده
- زردی پوست و چشم
