نوزادان موجودات بسیار احساسی هستند از مدت زمانی که بزرگ می‌شوند و اصطلاحا از آب و گل بیرون می‌آیند دچار مشکلاتی می شوند.
عفونت چشم در نوزادان و قرمزی چشم التهاب جداره چشم که همان سفید اطراف چشم می باشد و نیز نواحی داخلی آن به وجود می‌آید عفونت توسط باکتری ه ا و ویروس‌ها می‌توانند به سادگی اتفاق افتد.
به خصوص اگر چشم و حساس باشند گاهی اوقات شیرخوار و نیز کودک در دوران سرماخوردگی دچار عفونت خواهد شد.
لازم به ذکر است عفونت ویروسی بسیار واگیر دار می باشند و عفونت های باکتریایی واگیر چندانی ندارند عفونت چشم نوزاد ممکن است در اثر یک واکنش آلرژیک ایجاد شود که البته بر اثر آلرژی مسری نیست و به طور کلی عفونت چشم نوزاد عارضه بسیار شایع است.
عفونت باکتریایی یا ویروسی باعث قرمزی عکس سوزش در چشم نوزاد می گردد و گاهی ترشحات چسبناک در آن ایجاد می کند عفونت های آلرژی باعث سرازیر شدن اشک از چشم خارج می شود.
بهتر است در صورت مشاهده این حالت ها در نوزاد به پزشک اطفال مراجعه کنید چشمان کودک را تمیز کنید پزشک شما می گوید که کودک به کدام دارو نیاز دارد.
علائم عفونت چشم در نوزادان چیست؟
علائم ممکن است از ترشح خفیف تا التهاب شدید چشم متغیر باشند.
گاهی یک چشم درگیر می‌شود و گاهی هر دو چشم علائم دارند.
مهم‌ترین نشانه‌های احتمالی عبارت‌اند از:
- قرمزی سفیدی چشم: ممکن است به دلیل التهاب ملتحمه ایجاد شود.
- تورم پلک‌ها: پلک ممکن است پف‌کرده، قرمز یا حساس باشد.
- ترشحات زرد یا چرکی: ترشحات ممکن است روی مژه‌ها جمع شوند و پلک‌ها را به هم بچسبانند.
- اشک‌ریزش مداوم: ممکن است در عفونت یا انسداد مجرای اشکی دیده شود.
- ترشحات مخاطی: وجود ترشحات سفید یا زرد بدون قرمزی واضح نیز نیازمند بررسی است.
- حساسیت یا ناراحتی چشم: نوزاد ممکن است هنگام بازکردن چشم ناراحت به نظر برسد.
شدت علائم به علت زمینه‌ای بستگی دارد؛ بنابراین نبود تب یا خفیف‌بودن قرمزی، عفونت مهم را به‌طور قطعی رد نمی‌کند.
چه علائمی خطرناک هستند؟
اگر هر یک از موارد زیر، نوزاد باید فوراً ارزیابی پزشکی شود:
- قرمزی چشم همراه با ترشح چرکی
- تورم شدید پلک‌ها یا دشواری در بازکردن چشم
- درد یا ناراحتی قابل‌توجه
- کدورت یا تغییر ظاهر شفاف قرنیه
- بدترشدن سریع علائم
- تب، بی‌حالی، تغذیه ضعیف یا سایر نشانه‌های بیماری عمومی
در نوزادان زیر سه ماه، دمای ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
در صورت بی‌حالی شدید، اختلال تنفس یا دشواری در بیدارکردن نوزاد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
آیا برای عفونت چشم نوزاد باید به پزشک مراجعه شود
بهتر است در صورت مشاهده عفونت چشم نوزاد به پزشک مراجعه شود که موارد زیر را مشاهده کردید حتما با یک پزشک در میان بگذارید.
- اگر عفونت چشم به‌رغم درمان بعد از ۳ تا ۴ روز از بین رفت .
- پوست اطراف چشم و پلک کودک متورم و قرمز شد.
- اگر کودک مشکلات بینایی پیدا کرد.
- کودک تب داشت به درستی غذا نخورد و یا انرژی کمی داشت.
اگر چشم های نوزاد ترشحات غلیظ داشت سریع باید پزشک اطفال مراجعه شود ممکن است دچار انسداد مجاری اشک شده باشد.
علت عفونت چشم در نوزادان چیست؟
علت ترشحات و قرمزی چشم در نوزادان همیشه عفونت نیست.
پزشک باید بین عفونت، تحریک شیمیایی و مشکلاتی مانند انسداد مجرای اشکی تفاوت قائل شود.
عفونت باکتریایی چشم
باکتری‌ها می‌توانند باعث التهاب ملتحمه و ایجاد ترشحات چرکی شوند.
برخی باکتری‌ها در زمان زایمان از مادر به نوزاد منتقل می‌شوند و ممکن است در روزهای ابتدایی زندگی علائم ایجاد کنند.
یکی از عفونت‌های مهم، عفونت ناشی از باکتری گونوکوک است که می‌تواند به‌سرعت پیشرفت کند و به قرنیه آسیب برساند.
عفونت کلامیدیایی نیز ممکن است چند روز پس از تولد ظاهر شود و در بعضی موارد دستگاه تنفسی را هم درگیر کند.
عفونت ویروسی چشم
برخی ویروس‌ها، از جمله ویروس هرپس سیمپلکس، می‌توانند در زمان تولد به نوزاد منتقل شوند.
عفونت هرپسی چشم در نوزادان ممکن است جدی باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد.
وجود تاول‌های پوستی، علائم غیرعادی اطراف چشم یا بدحالی نوزاد باید جدی گرفته شود.
درمان این نوع عفونت با عفونت‌های باکتریایی تفاوت دارد و به تشخیص دقیق نیازمند است.
تحریک شیمیایی چشم
گاهی قطره‌ها یا پمادهای پیشگیری از عفونت که پس از تولد استفاده می‌شوند، باعث تحریک موقت چشم می‌شوند.
در این حالت ممکن است قرمزی و تورم خفیف ایجاد شود که معمولاً طی مدت کوتاهی کاهش می‌یابد.
بااین‌حال، والدین نباید صرفاً بر اساس زمان شروع علائم نتیجه بگیرند که مشکل ناشی از قطره است؛ به‌ویژه اگر ترشحات چرکی، تورم قابل‌توجه یا علائم ماندگار وجود داشته باشد.
انسداد مجرای اشکی
مجرای اشکی، اشک را از سطح چشم به سمت بینی هدایت می‌کند.
اگر این مسیر در نوزاد باز نشده یا به‌خوبی تخلیه نشود، اشک و ترشحات در گوشه چشم جمع می‌شوند.
انسداد مجرای اشکی ممکن است باعث اشک‌ریزش و چسبیدن مژه‌ها شود، اما الزاماً به معنای عفونت ملتحمه نیست.
در صورت قرمزی چشم، تورم اطراف بینی یا چشم و بدترشدن ترشحات، معاینه ضروری است.
تفاوت عفونت چشم نوزاد با انسداد مجرای اشکی چیست؟
این دو وضعیت ممکن است علائم مشابهی داشته باشند، اما علت و روش درمان آن‌ها متفاوت است.
| ویژگی | عفونت چشم | انسداد مجرای اشکی |
| قرمزی سفیدی چشم | ممکن است واضح باشد | معمولاً قرمزی سفیدی چشم کمتر است |
| اشک‌ریزش | ممکن است وجود داشته باشد | شایع است |
| ترشحات | ممکن است چرکی یا مخاطی باشد | ممکن است مخاطی و چسبنده باشد |
| تورم پلک | ممکن است دیده شود | معمولاً برجسته نیست، مگر با عارضه |
| درمان | بر اساس عامل عفونی و شدت بیماری | اغلب مراقبت و پیگیری؛ گاهی درمان تخصصی |
| نیاز به آنتی‌بیوتیک | بسته به علت، ممکن است لازم باشد | به‌طور معمول برای انسداد ساده لازم نیست |
این جدول تنها برای آشنایی اولیه است و جایگزین معاینه نیست.
وجود ترشح چرکی یا حتی نبود قرمزی شدید به‌تنهایی نمی‌تواند علت را مشخص کند.
عفونت چشم در نوزادان از چه زمانی شروع می‌شود؟
زمان شروع علائم می‌تواند به پزشک در تشخیص علت کمک کند، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی محسوب نمی‌شود.
| زمان تقریبی شروع علائم | علت‌های احتمالی |
| ۲۴ تا ۳۶ ساعت نخست | تحریک شیمیایی ناشی از برخی قطره‌ها یا پمادهای زمان تولد |
| روزهای ۲ تا ۵ پس از تولد | عفونت گونوکوکی یا برخی عفونت‌های باکتریایی |
| حدود روزهای ۵ تا ۱۴ | عفونت کلامیدیایی یا علل عفونی دیگر |
| روزهای بعد تا چند هفته | عفونت‌های مختلف، از جمله بعضی عفونت‌های ویروسی |
بازه‌های زمانی هم‌پوشانی دارند و ممکن است با توجه به عامل عفونی و شرایط زایمان متفاوت باشند.
در نتیجه، نباید برای مراجعه به پزشک منتظر رسیدن به یک روز مشخص ماند.
عفونت چشم نوزاد چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً با معاینه چشم و بررسی سابقه پزشکی مادر و نوزاد آغاز می‌شود.
پزشک به زمان شروع علائم، نوع ترشحات، میزان تورم، وضعیت قرنیه و علائم عمومی نوزاد توجه می‌کند.
بر اساس شرایط، اقدامات زیر ممکن است لازم باشند:
- بررسی قرمزی، تورم و ترشحات چشم
- معاینه سطح قرنیه برای شناسایی آسیب احتمالی
- نمونه‌گیری از ترشحات برای شناسایی باکتری یا ویروس
- انجام آزمایش‌های اختصاصی برای عفونت‌های مشکوک
- بررسی علائم عفونت در سایر قسمت‌های بدن، در صورت نیاز
همه نوزادان به تمام آزمایش‌ها نیاز ندارند. نوع بررسی به شدت علائم و احتمال هر عامل عفونی بستگی دارد.
درمان عفونت چشم در نوزادان چگونه است؟
درمان به علت بیماری وابسته است.
به همین دلیل، استفاده خودسرانه از قطره آنتی‌بیوتیک یا داروهای خانگی ممکن است باعث تأخیر در تشخیص و درمان صحیح شود.
درمان عفونت باکتریایی
اگر عفونت ناشی از باکتری باشد، پزشک بر اساس عامل احتمالی یا نتیجه آزمایش، آنتی‌بیوتیک مناسب را انتخاب می‌کند.
در برخی عفونت‌های خفیف ممکن است قطره یا پماد چشمی تجویز شود؛ اما بعضی عفونت‌های نوزادی به آنتی‌بیوتیک خوراکی، تزریقی یا درمان بیمارستانی نیاز دارند.
برای مثال، عفونت چشمی ناشی از کلامیدیا معمولاً به درمان سیستمیک نیاز دارد و درمان موضعی به‌تنهایی کافی نیست.
عفونت گونوکوکی نیز یک وضعیت جدی است که به درمان فوری سیستمیک نیاز دارد.
درمان عفونت ویروسی
درمان به نوع ویروس بستگی دارد.
بعضی عفونت‌های ویروسی به مراقبت حمایتی نیاز دارند، اما عفونت هرپسی در نوزاد می‌تواند به داروهای ضدویروس و ارزیابی تخصصی فوری نیازمند باشد.
آنتی‌بیوتیک‌ها روی ویروس‌ها اثر ندارند؛ بنابراین نباید برای هر نوع قرمزی یا ترشح چشم، بدون تشخیص پزشک استفاده شوند.
درمان تحریک شیمیایی
اگر پزشک تشخیص دهد که قرمزی ناشی از تحریک موقت است و عفونت یا آسیب مهمی وجود ندارد، ممکن است مراقبت حمایتی و پیگیری کافی باشد.
در صورت ماندگاری یا بدترشدن علائم، ارزیابی مجدد ضروری است.
درمان انسداد مجرای اشکی
در انسداد ساده مجرای اشکی، ممکن است مراقبت از ترشحات و ماساژ ملایم ناحیه بین گوشه داخلی چشم و بینی، پس از آموزش پزشک، توصیه شود.
در صورت بروز قرمزی شدید، تورم دردناک یا تب، احتمال عارضه مطرح است و باید سریع ارزیابی شود.
نکته مهم: برای نوزادی که قرمزی یا ترشح غیرطبیعی چشم دارد، درمان خانگی نباید جایگزین ارزیابی پزشکی شود.
برای عفونت چشم نوزاد در خانه چه مراقبت‌هایی ایمن است؟
مراقبت خانگی تنها نقش حمایتی دارد و نباید مراجعه به پزشک را به تأخیر بیندازد.
- پیش از تماس با چشم نوزاد، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- ترشحات بیرونی را با گاز استریل تمیز و محلول مناسب توصیه‌شده توسط پزشک، به‌آرامی پاک کنید.
- برای هر چشم از گاز یا پد جداگانه استفاده کنید.
- از فشار دادن پلک‌ها یا تلاش برای تخلیه ترشحات با فشار خودداری کنید.
- حوله، دستمال یا وسایل شخصی آلوده را با دیگران مشترک استفاده نکنید.
- قطره، پماد یا داروی باقی‌مانده از درمان قبلی را بدون دستور پزشک به کار نبرید.
از ریختن شیر مادر، گلاب، چای، آب‌نمک خانگی یا مواد گیاهی داخل چشم نوزاد خودداری کنید؛ این مواد درمان اثبات‌شده‌ای برای عفونت چشم نیستند و ممکن است آلودگی یا تحریک ایجاد کنند.
چگونه می‌توان از عفونت چشم در نوزادان پیشگیری کرد؟
پیشگیری به علت عفونت بستگی دارد.
همه موارد عفونت چشم قابل پیشگیری نیستند، اما اقدامات زیر می‌توانند خطر برخی عفونت‌ها را کاهش دهند:
- مراقبت‌های منظم دوران بارداری و انجام آزمایش‌های توصیه‌شده برای عفونت‌های قابل انتقال
- تشخیص و درمان عفونت‌های مادر پیش از زایمان طبق دستور پزشک
- رعایت بهداشت دست‌ها هنگام تماس با نوزاد
- استفاده از داروهای پیشگیرانه چشمی در زمان تولد، مطابق دستورالعمل و پروتکل مرکز درمانی
- مراجعه سریع در صورت مشاهده قرمزی یا ترشحات غیرطبیعی چشم نوزاد
پیشگیری چشمی در زمان تولد جایگزین غربالگری و درمان عفونت‌های مادر در دوران بارداری نیست؛ هر دو می‌توانند در کاهش خطر برخی عفونت‌های نوزادی نقش داشته باشند.
