عدسی یا لنز چشم چیست؟

عدسی یا لِنز (Lens) جزئی شفاف از ساختار چشم است که همراه با قرنیه، پرتوهای نور را شکسته و آن‌ها را بر روی شبکیه متمرکز می‌کند.

عدسی به وسیلهٔ رشته‌هایی به ماهیچهٔ مژکی متصل شده است.

به این ترتیب، عدسی یا لنز چشم با توجه به فاصلهٔ اجسام با چشم، نازک یا قطور می‌شود تا پرتوهای نور را به درستی بر روی شبکیه متمرکز کند و تصویری واضح ایجاد کند، به این اعمال تطابق می‌گویند.

عدسي عضوي است محدب الطرفين، قابل انعطاف، بدون رگ و شفاف با قطر 9 ميليمتر و ضخامت 4ميليمتر که ما بين مايع زلاليه و زجاجيه چشم قرار دارد.

عدسی توسط زنولها به شيارهاي بين شیارهای جسم مژگاني اتصال دارد.

عدسي در پشت مردمک واقع شده است و عمل تطابق و متمرکز کردن نور بر روي شبکيه را انجام مي‌دهد.

در هنگام مطالعه، عدسي با تغيير انحنا خود اين امکان را ايجاد مي‌نمايد که بتوانيم اجسام نزديک را به خوبی ببينيم.

اين قابليت از سن 40 تا 45 سالگی به بعد، کاهش می يابد و بنابراين پير چشمي عارض مي‌گردد.

بدين معنا که براي ديد نزديک و مطالعه نياز به عينک جداگانه خواهد بود.

تطابق چیست؟

عدسی کریستالی تقریباً یک سوم قدرت تمرکز چشم را تأمین می کند.

لنز انعطاف پذیر است و انحنای آن می تواند تحت تأثیر جسم مژکانی تغییر کند.

وقتی انحنا را تغییر می دهد، لنز ضخیم تر می شود و قدرت آن افزایش می یابد تا چشم بتواند روی تصاویر در فواصل مختلف تمرکز کند.

این تغییر در تمرکز، تطابق نامیده می شود.

وقتی چشم ما به فاصله کمی از ما به چیزی نگاه می کند، جسم مژگانی ما منقبض می شود و این باعث شل شدن رشته های آویزان کننده (زنول های) لنز می شود.

که لنز را در جای خود نگه می دارند و لنز ضخیم می شود.

وقتی چشم به تصاویر دور نگاه می کند، جسم مژگانی شل می شود، زونول های لنز به عقب کشیده می شوند و ضخامت لنز کاهش می یابد و این کار باعث می شود تصاویر دورتر روی شبکیه قرار بگیرند.

بنابراین هرگاه فردي به نزديک نگاه مي‌کند، انقباض عضله سيلياري (جسم مژگانی)، کشش بر روی عدسي را کم مي‌کند.

لذا عدسي کروی تر شده و قدرت انکساري بيشتری پيدا مي‌کند و تصوير جسم نزديک را بر شبکيه مي‌اندازد.

در نگاه به دور عکس اين حالت اتفاق مي‌افتد.

با پير شدن و کاهش حالت ارتجاعي عدسي، قدرت تطابق آن کاهش مي‌يابد و فرد تار مي‌بيند.

بخش های مختلف عدسی چشم

عدسی همراه با قرنیه در وضوح تصاویر عملکرد بالایی دارد.

عدسی شامل کپسول عدسی، اپیتلیوم عدسی و الیاف کپسول عدسی است که این بخش از شفاف ترین لایه عدسی محسوب می شود.

باید گفت که، الیاف عدسی، شامل سلول های زیاد، نازک و شفافی هستند که اکثر فضای عدسی را اشغال کرده اند.

عدسی و عیوب انکساری

انکسار یا خم شدن نور در داخل چشم، هنگامی رخ می دهد که نور از لنز عبور می کند.

این نور بسته به قدرت لنز به سمت نقطه خاصی خم می شود.

اگر قدرت عدسی متعادی باشد، لنز تصاویر را بر روی شبکیه متمرکز می کند.

اگر لنز باعث ایجاد کانون در پشت شبکیه شود، دور بینی ایجاد می شود.

اگر لنز باعث ایجاد کانون در مقابل شبکیه شود، نردیک بینی رخ می دهد.

استفاده ازعینک اصلاحی، لنزهای تماسی یا جراحی انکساری این مشکلات بینایی را اصلاح می کند.

عدسی و پیرچشمی

با گذشت زمان، لنز مقداری از قابلیت ارتجاعی خود را از دست می دهد.

از دست دادن این قابلیت باعث می شود چشم توانایی تمرکز روی اشیا نزدیک را از دست بدهد.

این وضعیت به عنوان پير چشمی شناخته می شود.

در حدود 40 سالگی، بیشتر افراد به عينک خواندن نیاز دارند.

با شروع پیرچشمی اغلب افراد تمایل دارند نوشته ها را در فاصله دورتری نگه دارند تا آن را راحت تر بخوانند.

افرادی که پیرچشمی دارند ممکن است از نیاز به نور بیشتری برای مطالعه شکایت داشته باشند.

چشم های مبتلا به پیرچشمی احساس خستگی هم می کنند و به نظر می رسد راحت تر خسته می شوند.

برخی از بیماران پیر چشمی ممکن است دارای نوسان بینایی نیز باشند، زیرا چشم آنها سعی در جبران بیش از حد تاری دید دارد.

عدسی و آب مروارید

آب مروارید کدر شدن لنز می گویند.

آب مروارید غالباً با افزایش سن باعث کدر شدن لنز می شود.

خوشبختانه آب مروارید به آرامی پیشرفت می کند و ممکن است برای چندین سال روی بینایی تأثیر نگذارد.

در سن 65 سالگی بیش از 90 درصد افراد دچار آب مروارید می شوند.

درمان آب مروارید شامل جایگزینی لنز طبیعی کدر شده و لنز داخل چشم مصنوعی است.

با برداشتن لنز کدر شده، هم بینایی و هم کیفیت زندگی بهبود می یابد.

جراحی آب مروارید شامل استخراج آب مروارید و قرار دادن کاشت لنز جدید و واضح در محل آن است.

روش جدید جراحی آب مروارید معمولاً تحت بی حسی موضعی به صورت سرپایی انجام می شود و در بیشتر موارد کمتر از ده دقیقه به طول می انجامد.

فاصله کانونی عدسی چشم

عدسی می تواند فاصله کانونی چشم را تغییر دهد.

به عبارت دیگر، عدسی بر اشعه های نوری که از طریق آن عبور می کنند (بر روی شبکیه چشم)، به منظور ایجاد تصاویری واضح از اشیاء که در فاصله های مختلف قرار دارند، تمرکز می کند.

چشم، یک ساختاری کروی است که تقریبا با ۲,۵ سانتی متر قطر بر روی سطح جلویی قرنیه قرار دارد.

در پشت قرنیه، عنبیه قرار دارد که شامل یک منطقه رنگی با سوراخی در مرکز به نام مردمک است.

بافت عضلانی دایره ای در عنبیه اجازه می دهد که مردمک به راحتی برای تنظیم میزان نوری که به چشم می رسد، باز و یا بسته تر شود.

عدسی، در پشت عنبیه و مردمک، قرار گرفته است.

قرنیه و عدسی با هم کار می کنند تا تمرکز تصاویر بر روی شبکیه به خوبی صورت گیرد.

شیوه کار عدسی چشم

نور در خطوطی مستقیم حرکت می کند.

با این وجود هر زمان پرتو نوری از یک محیط شفاف دیگر ایجاد شود، نور می شکند.

مقدار انکسار به شاخص شکست انبساط ماده، زاویه ای که نور آن را می گیرد و رنگ نور بستگی دارد.