هفته سی و هفتم بارداری در ماه نهم و سهماهه سوم قرار دارد و مادر به پایان بارداری نزدیک شده است.
در این هفته جنین از نظر رشد بسیار پیشرفته است، اما تکامل مغز، ریهها و سایر اندامها همچنان ادامه دارد.
از طرفی، بدن مادر برای زایمان آماده میشود و ممکن است علائمی مانند فشار لگنی، انقباضهای رحمی، کمردرد و افزایش ترشحات واژن ایجاد شود.
این هفته از نظر پزشکی در محدوده ترم زودرس (Early Term) قرار دارد؛ بنابراین در بارداری سالم، رسیدن به این هفته به معنی ضرورت زایمان نیست و در صورت نبود دلیل پزشکی، معمولاً ادامه بارداری تا ۳۹ هفته ترجیح داده میشود.
هفته ۳۷ بارداری چند ماه است؟
هفته سی و هفتم بارداری در ماه نهم بارداری و سهماهه سوم قرار دارد.
در این زمان حدود سه هفته تا هفته ۴۰، یعنی زمان تقریبی پایان بارداری، باقی مانده است.
البته تاریخ زایمان تنها یک تخمین است و همه مادران دقیقاً در هفته ۴۰ زایمان نمیکنند.
تعیین سن بارداری نیز باید بر اساس تاریخگذاری اولیه بارداری و نظر پزشک انجام شود.
رشد جنین در هفته ۳۷ بارداری
در هفته ۳۷، جنین از نظر ظاهری تقریباً شبیه نوزاد تازهمتولدشده است.
بیشتر اندامها عملکرد مناسبی دارند و بدن او همچنان در حال ذخیره چربی و تکمیل سیستم عصبی است.
در این مرحله:
- مغز و سیستم عصبی همچنان رشد میکنند.
- ذخایر چربی بدن بیشتر میشود.
- هماهنگی مکیدن، بلع و تنفس بهتر میشود.
- ریهها به بلوغ بیشتری میرسند.
- جنین میتواند حرکات تنفسی را در رحم تمرین کند.
- بسیاری از جنینها در این زمان در وضعیت سرپایین قرار گرفتهاند.
به دلیل کوچکتر شدن فضای رحم، ممکن است شکل حرکات جنین نسبت به ماههای قبل تغییر کند؛ اما کاهش واضح حرکات نسبت به الگوی معمول جنین طبیعی محسوب نمیشود.
وزن و قد جنین در هفته ۳۷ چقدر است؟
جنین در این هفته بهطور متوسط حدود ۴۸ تا ۴۹ سانتیمتر طول و نزدیک به ۳ کیلوگرم وزن دارد.
این اعداد تقریبی هستند و وزن هر جنین میتواند با توجه به ژنتیک، شرایط مادر، عملکرد جفت و روند رشد قبلی متفاوت باشد.
وزن تخمینی سونوگرافی نیز قطعی نیست و باید در کنار سایر شاخصهای رشد تفسیر شود.
آیا جنین در هفته ۳۷ کامل شده است؟
جنین در هفته ۳۷ به مرحله پیشرفتهای از رشد رسیده و بسیاری از نوزادان متولدشده در این سن بارداری بدون مشکل جدی زندگی میکنند. با این حال، هفته ۳۷ از نظر پزشکی ترم زودرس محسوب میشود و با ترم کامل تفاوت دارد.
بر اساس تعریف پزشکی:
| سن بارداری | طبقهبندی |
| کمتر از ۳۷ هفته | نارس |
| ۳۷ هفته تا ۳۸ هفته و ۶ روز | ترم زودرس |
| ۳۹ هفته تا ۴۰ هفته و ۶ روز | ترم کامل |
| ۴۱ هفته تا ۴۱ هفته و ۶ روز | ترم دیررس |
| ۴۲ هفته و بیشتر | پس از موعد |
به همین دلیل، اگر مادر و جنین شرایط مناسبی داشته باشند، معمولاً زایمان سزارین بدون دلیل پزشکی قبل از ۳۹ هفته توصیه نمیشود.
علائم هفته ۳۷ بارداری در مادر
علائم این هفته بیشتر به بزرگ شدن رحم و آماده شدن بدن برای زایمان مربوط هستند.
شایعترین موارد عبارتاند از:
- فشار و سنگینی لگن
- تکرر ادرار
- کمردرد
- انقباضهای رحمی
- افزایش ترشحات واژن
- خروج پلاک مخاطی
- یبوست و نفخ
- سوزش معده و رفلاکس
- تورم خفیف پاها و مچ پا
- خستگی و اختلال خواب
شدت این علائم در افراد مختلف متفاوت است و وجود یکی از آنها بهتنهایی به معنی شروع زایمان نیست.
چرا در هفته ۳۷ فشار لگنی بیشتر میشود؟
اگر سر جنین وارد لگن شده باشد، فشار بیشتری روی مثانه و ساختارهای لگنی وارد میشود.
به همین دلیل ممکن است مادر احساس سنگینی در پایین شکم و لگن داشته باشد و دفعات ادرار کردن افزایش پیدا کند.
ترشحات واژن در هفته ۳۷
افزایش ترشحات واژن در اواخر بارداری شایع است.
ممکن است پلاک مخاطی که دهانه رحم را در دوران بارداری محافظت میکند، خارج شود.
پلاک مخاطی معمولاً غلیظ و ژلهای است و گاهی رگههای صورتی یا خونی دارد. خروج آن بهتنهایی زمان دقیق زایمان را مشخص نمیکند.
انقباضهای هفته ۳۷؛ کاذب یا واقعی؟
در هفتههای پایانی بارداری تشخیص تفاوت انقباضهای تمرینی و واقعی اهمیت زیادی دارد.
| ویژگی | انقباض براکستون هیکس | انقباض واقعی زایمان |
| نظم | نامنظم | منظمتر |
| شدت | معمولاً ثابت یا متغیر | بهتدریج بیشتر میشود |
| فاصله | الگوی مشخصی ندارد | بهمرور کمتر میشود |
| تغییر وضعیت بدن | ممکن است کاهش پیدا کند | معمولاً ادامه پیدا میکند |
| تأثیر بر دهانه رحم | معمولاً تغییر قابل توجه ایجاد نمیکند | باعث باز و نازک شدن دهانه رحم میشود |
اگر انقباضها منظم شدهاند، شدت آنها افزایش پیدا میکند یا فاصله میان آنها در حال کمتر شدن است، باید با پزشک یا مرکز زایمان تماس گرفت.
علائم شروع زایمان در هفته ۳۷
شروع زایمان ممکن است با ترکیبی از علائم زیر همراه باشد:
- انقباضهای منظم و پیشرونده
- افزایش فشار لگنی
- کمردرد همراه با انقباض
- خروج پلاک مخاطی
- پاره شدن کیسه آب
پارگی کیسه آب لزوماً با یک جریان شدید مایع همراه نیست و گاهی به صورت نشت مداوم و کمحجم احساس میشود.
در صورت شک به پارگی کیسه آب، بهتر است زمان شروع نشت، رنگ و مقدار مایع را یادداشت کرده و با پزشک یا مرکز زایمان تماس بگیرید.
کاهش حرکات جنین در هفته ۳۷
اگرچه فضای رحم کمتر شده است، جنین همچنان باید حرکات خود را داشته باشد.
ممکن است نوع حرکت از ضربههای شدید به کشش، غلتزدن یا فشار دادن تغییر کند، اما کاهش محسوس حرکات نسبت به الگوی همیشگی جنین نیازمند بررسی است.
اگر متوجه شدید جنین به شکل غیرمعمول کمتر حرکت میکند، منتظر روز بعد نمانید و برای ارزیابی وضعیت جنین با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
چه علائمی در هفته ۳۷ خطرناک هستند؟
برخی علائم در اواخر بارداری نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارند:
- کاهش یا قطع حرکات جنین
- خونریزی واژینال قابل توجه
- نشت یا خروج مداوم مایع از واژن
- انقباضهای منظم و شدید
- سردرد شدید یا مداوم
- تاری دید یا مشاهده لکههای نورانی
- درد شدید قسمت بالای شکم، بهخصوص زیر دنده راست
- تورم ناگهانی صورت یا دستها
- تنگی نفس شدید
- درد قفسه سینه
- تب بالا یا احساس بیماری شدید
سردرد شدید، اختلالات بینایی، درد بالای شکم و فشار خون بالا میتوانند از علائم پرهاکلامپسی باشند و باید سریع بررسی شوند.
مراقبتهای پزشکی هفته ۳۷ بارداری
در هفتههای پایانی، ویزیتهای بارداری اهمیت بیشتری پیدا میکنند. پزشک با توجه به شرایط مادر و جنین ممکن است موارد زیر را بررسی کند:
- فشار خون
- وزن مادر
- ضربان قلب جنین
- اندازه رحم
- وضعیت قرارگیری جنین
- علائم شروع زایمان
- وضعیت دهانه رحم در صورت نیاز
- رشد جنین در صورت وجود اندیکاسیون
- وضعیت مایع آمنیوتیک در صورت نیاز
همه زنان باردار به سونوگرافی یا آزمایشهای یکسانی در هفته ۳۷ نیاز ندارند و برنامه پایش باید براساس شرایط هر بارداری تعیین شود.
آزمایش GBS در هفته ۳۷
غربالگری استرپتوکوک گروه B (GBS) معمولاً در هفتههای ۳۶ یا ۳۷ انجام میشود. در این آزمایش نمونهای از واژن و ناحیه رکتوم گرفته میشود.
اگر نتیجه آزمایش مثبت باشد، معمولاً آنتیبیوتیک در زمان زایمان تجویز میشود تا احتمال انتقال عفونت به نوزاد کاهش پیدا کند.
آیا در هفته ۳۷ سونوگرافی لازم است؟
سونوگرافی در هفته ۳۷ برای همه مادران بهصورت روتین ضروری نیست.
در صورت وجود نگرانی درباره رشد جنین، مایع آمنیوتیک، حرکات جنین، جفت یا سایر عوامل خطر، پزشک ممکن است سونوگرافی را درخواست کند.
آیا NST در هفته ۳۷ انجام میشود؟
NST یا تست بدون استرس برای بررسی ضربان قلب جنین و واکنش آن به حرکات استفاده میشود.
این آزمایش بیشتر زمانی درخواست میشود که پزشک به پایش دقیقتر جنین نیاز داشته باشد؛ بنابراین انجام NST برای تمام زنان باردار در هفته ۳۷ الزامی نیست.
تغذیه در هفته ۳۷ بارداری
در این هفته همچنان به یک رژیم غذایی متعادل و متنوع نیاز دارید. تمرکز اصلی باید روی تأمین مواد مغذی باشد، نه افزایش بیدلیل کالری.
مواد غذایی مفید شامل:
- پروتئینهای کمچرب مانند تخممرغ، مرغ و حبوبات
- لبنیات پاستوریزه
- سبزیجات متنوع
- میوههای تازه
- غلات کامل
- مغزها و دانهها
- ماهیهای کمجیوه
- آب و مایعات کافی
مصرف فیبر و مایعات کافی میتواند به کاهش یبوست کمک کند.
برای وزنگیری جنین در هفته ۳۷ چه بخوریم؟
اگر پزشک اعلام کرده وزن جنین کمتر از حد انتظار است، افزایش مصرف شیرینی، غذاهای چرب یا پرکالری راهکار مناسبی برای اصلاح رشد جنین نیست.
رشد جنین به عواملی مانند عملکرد جفت، ژنتیک و وضعیت سلامت مادر وابسته است و در صورت نگرانی، باید روند رشد با نظر پزشک بررسی شود.
ورزش و پیادهروی در هفته ۳۷
اگر بارداری کمخطر باشد و پزشک محدودیتی برای فعالیت تعیین نکرده باشد، فعالیت سبک مانند پیادهروی معمولاً قابل انجام است.
با این حال، پیادهروی را نباید روشی قطعی برای القای زایمان در نظر گرفت.
در صورت بروز خونریزی، نشت مایع، سرگیجه، درد شدید، تنگی نفس یا انقباضهای منظم، فعالیت را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید.
رابطه جنسی در هفته ۳۷ بارداری
در بارداریهای کمخطر، رابطه جنسی معمولاً تا اواخر بارداری امکانپذیر است؛ اما در شرایط خاص ممکن است پزشک آن را ممنوع کند.
در صورت وجود خونریزی، پارگی کیسه آب، برخی مشکلات جفت، خطر زایمان زودرس یا هر محدودیت پزشکی دیگر، باید توصیه پزشک را در اولویت قرار دهید.
زایمان در هفته ۳۷ چگونه است؟
زایمان در هفته ۳۷ از نظر پزشکی در گروه ترم زودرس قرار میگیرد.
بسیاری از نوزادان متولدشده در این سن بارداری وضعیت خوبی دارند، اما احتمال برخی مشکلات مانند مشکلات تنفسی، تنظیم دمای بدن یا تغذیه نسبت به نوزاد متولدشده در هفتههای کامل ترم بیشتر است.
بنابراین اگر مادر و جنین سالم باشند، صرف رسیدن به هفته ۳۷ دلیل کافی برای القای زایمان یا سزارین نیست.
در مقابل، اگر ادامه بارداری برای مادر یا جنین خطرناک باشد، ممکن است پزشک زایمان در هفته ۳۷ را توصیه کند.
تصمیمگیری در این شرایط باید بر اساس وضعیت پزشکی مادر و جنین انجام شود.
سزارین در هفته ۳۷ چه زمانی انجام میشود؟
سزارین در هفته ۳۷ ممکن است زمانی انجام شود که ادامه بارداری خطر بیشتری برای مادر یا جنین داشته باشد.
برای مثال، بسته به شرایط فرد ممکن است مشکلاتی مانند برخی اختلالات جفت، پرهاکلامپسی، مشکلات رشد جنین یا سایر عوارض بارداری نیاز به زایمان زودتر ایجاد کنند.
در بارداری سالم، انجام سزارین انتخابی بدون دلیل پزشکی پیش از هفته سی و نه بارداری معمولاً توصیه نمیشود.
اگر کیسه آب در هفته ۳۷ پاره شود چه کنیم؟
اگر مایع شفاف از واژن خارج شد و احتمال میدهید کیسه آب پاره شده باشد:
- زمان شروع خروج مایع را یادداشت کنید.
- رنگ و بوی مایع را بررسی کنید.
- از تامپون یا وارد کردن هر وسیلهای به واژن خودداری کنید.
- با پزشک یا مرکز زایمان تماس بگیرید.
- طبق توصیه پزشک برای ارزیابی مراجعه کنید.
در صورتی که مایع سبز یا قهوهای باشد، خونریزی وجود داشته باشد یا حرکات جنین کاهش پیدا کرده باشد، ارزیابی فوری اهمیت بیشتری دارد.
چکلیست هفته ۳۷ بارداری
در این هفته بهتر است آمادگیهای مربوط به زایمان را تکمیل کنید:
- ساک بیمارستان را آماده کنید.
- لباس مادر و نوزاد را آماده بگذارید.
- مدارک پزشکی و آزمایشها را همراه داشته باشید.
- مسیر بیمارستان را از قبل مشخص کنید.
- شماره تماس پزشک یا ماما را در دسترس قرار دهید.
- وسایل مورد نیاز نوزاد را آماده کنید.
- در صورت استفاده از خودرو، صندلی ایمنی نوزاد را آماده کنید.
- برنامه مراقبت و ویزیت بعدی را فراموش نکنید.
- علائم هشدار و شروع زایمان را بشناسید.
سوالات متداول هفته سی و هفتم بارداری
آیا هفته ۳۷ زمان مناسبی برای زایمان است؟
هفته ۳۷ در محدوده ترم زودرس قرار دارد. اگر دلیل پزشکی برای زایمان وجود نداشته باشد، معمولاً ادامه بارداری تا ۳۹ هفته ترجیح داده میشود.
آیا جنین در هفته ۳۷ کامل شده است؟
جنین در این هفته رشد بسیار زیادی کرده و بسیاری از اندامهای او عملکرد مناسبی دارند، اما تکامل مغز، ریه و سایر سیستمها همچنان ادامه دارد.
آیا درد زیر شکم در هفته ۳۷ طبیعی است؟
فشار لگنی و درد خفیف میتواند به دلیل تغییرات رحم و پایین آمدن جنین ایجاد شود؛ اما درد شدید، مداوم یا همراه با خونریزی، نشت مایع یا انقباض منظم نیاز به بررسی دارد.
آیا باز شدن یک سانتیمتر دهانه رحم یعنی زایمان نزدیک است؟
باز شدن دهانه رحم میتواند بخشی از آماده شدن بدن برای زایمان باشد، اما بهتنهایی زمان زایمان را مشخص نمیکند.
ممکن است دهانه رحم مدتی قبل از شروع زایمان باز شود.
آیا خروج پلاک مخاطی یعنی زایمان شروع شده است؟
خروج پلاک مخاطی میتواند نشانه تغییرات دهانه رحم باشد، اما الزاماً به این معنی نیست که زایمان بلافاصله شروع میشود.
آیا کاهش حرکات جنین در هفته ۳۷ طبیعی است؟
ممکن است نوع حرکات تغییر کند، اما کاهش واضح حرکات نسبت به الگوی معمول جنین طبیعی نیست و باید سریع بررسی شود.
جمعبندی
هفته سی و هفتم بارداری مرحلهای مهم در ماه نهم است که طی آن جنین به رشد و بلوغ بیشتری میرسد و بدن مادر برای زایمان آماده میشود.
فشار لگنی، تکرر ادرار، کمردرد، انقباضهای تمرینی و افزایش ترشحات از علائم شایع این هفته هستند.
با وجود اینکه نوزاد متولدشده در هفته ۳۷ دیگر در گروه نارس قرار نمیگیرد، این هفته همچنان ترم زودرس محسوب میشود. بنابراین در بارداری سالم، معمولاً دلیلی برای زایمان انتخابی پیش از ۳۹ هفته وجود ندارد.
در این هفته توجه به حرکات جنین، پیگیری ویزیتها، انجام آزمایشهای لازم و آمادگی برای زایمان اهمیت دارد.
کاهش حرکات جنین، خونریزی، پارگی کیسه آب، انقباضهای منظم یا علائم شدید مانند سردرد و اختلال بینایی باید سریعاً توسط پزشک بررسی شوند.
