تغذیه شیرخواران با استفاده از شیر مادر بهترین روش تغذیه نوزاد و تغذیه انحصاری با شیرمادر جهت بهترین شدن سلامتی برای زندگی کودک مناسب است در شش ماه اول زندگی به همه کودکان و مادران پیشنهاد میشود.
تغذیه شیرخواران با شیر مادر بهترین روش تغذیه ای است تا حدود ۶ ماهگی می‌تواند یکی از غذاهای بسیار سالم و کامل برای نوزاد به حساب می آید.
تغذیه با شیر خشک به تنهایی به برآورده کردن نیاز های کودک نمی انجامد و فرآیند شیر گرفتن نوزاد در ایجاد عادت به غذا های جامد در این سن باید شروع شود و حتی ممکن است منجر به یبوست در نوزادان شود.
از تولد تا 4 ماهگی: شیر مادر یا شیر خشک
در این دوره از زندگی بهترین و تنها منبع تغذیه مناسب برای نوزادان شیر مادر، شیر خشک یا ترکیبی از هر دو است.
بهتر است به کودک اجازه دهید تصمیم بگیرد که چه مقدار و چه زمانی غذا بخورد، زیرا نیاز به تغذیه مکرر دارد.
برخی از نوزادان شبانه روزی باید هر دو ساعت یکبار تغذیه شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است برای مدت طولانی غذا نخورند.
بهتر است طبق تقاضای کودک به او غذا بدهید.
نوزادان تازه متولد شده نیاز به تغذیه مکرر دارند زیرا آنها به سرعت رشد می کنند.
یک نوزاد ممکن است در یک روز به طور متوسط بین 500 تا 1000 میلی گرم شیر مادر یا شیر خشک مصرف کند.
تغذیه در روزهای اول زندگی، تغذیه با شیر آغوز و شیر خشک بیشتر نیازهای کودک را تامین می کند.
برای مادران شیردهی که به اندازه کافی نور خورشید دریافت نمی کنند یا در آب و هوای شمالی زندگی می کنند.
مصرف ویتامین D ضروری است، با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم مکمل مصرف کنید.
تغذیه با شیر مادر می تواند برای مادران گیج کننده باشد.
مادران جوان ممکن است ندانند کدام غذاها برای خود و فرزندانشان مفید و کدام مضر است.
آنها باید بدانند که آیا غذاهایی که می خورند بر کمیت و کیفیت شیر آنها تأثیر می گذارد یا خیر و آیا باید غذاهای خاصی را از برنامه غذایی خود حذف کنند تا فرزندشان دچار آلرژی یا مشکلات گوارشی نشود.
نوزاد نیاز به شیردهی انحصاری، مصرف مکمل‌های ویتامین دارد.
از 4 تا 6 ماهگی: آغاز غذاهای جامد
در دو ماه اول زندگی کودک، می تواند به مصرف غذای جامد و غذای کمکی بپردازد، اگرچه بیشتر تغذیه باید از طریق شیر مادر یا شیر خشک انجام شود.
افزودن مقدار کمی غذای نیمه جامد برای کمک به رشد کودک خوب است.
در این دوره، کودک توانایی بیشتری برای کنترل سر خود پیدا می کند، با شدت بیشتری غذا می خورد و آنچه در اطراف خود می بیند تقلید می کند.
غذاهایی که به کودک پیشنهاد می کنید باید حاوی مواد مغذی و کامل باشد و همچنین بافت و قوام مناسبی داشته باشد و مصرف آن برای کودک آسان باشد.
شروع مصرف مکمل های آهن بسیار مهم است، زیرا ذخایر آهن در بدن نوزاد تا چهار ماهگی تمام می شود و نیاز به تامین آهن از منابع خارجی احساس می شود.
همچنین کودک به تدریج شروع به کاهش مصرف شیر مادر یا شیر خشک و افزایش مصرف غذاهای جامد می کند.
استفاده از غلات غنی شده با آهن در اوایل دوران نوزادی به کودک کمک می کند که در دوران کودکی با کمبود آهن مواجه نشود که به آن بسیار حساس است.
مخلوط برنج با شیر مادر یا شیر خشک تعادل خوبی از کالری برای او فراهم می کند و بهتر است آن را با پروتئین، کربوهیدرات و چربی مخلوط کنید.
خوب است با برنج شروع کنید زیرا احتمال واکنش های آلرژیک را کاهش می دهد.
در این مرحله باید غذاهای زیر در الگوی غذایی کودک گنجانده شود.
مصرف غلات و میوه ها در صبحانه همراه با سایر اعضای خانواده. در طول شام، در حالی که از خوردن شام با کودک خود لذت می برید، صندلی او را بالا بیاورید تا بتواند از غلات و سبزیجات سر میز استفاده کند.
در سن 4 تا 6 ماهگی باید غذاهای زیر را به غذای کودک اضافه کرد:
- غلات و حبوبات غنی شده با آهن
- میوه ها و سبزیجات سرشار از ویتامین C و A
تغذیه برای 7 تا 9 ماهگی
اکنون کودک به سرعت در حال پیشرفت به سمت غذاهای جامد است.
کودکان با حرکت دادن فک های خود به سمت بالا و پایین شروع تغذیه مکمل، انواع غذاهای مناسب، معرفی طعم‌های جدید شروع به خوردن می کنند و به تدریج مکیدن را جایگزین جویدن می کنند.
اگر کودک توانایی گرفتن غذا و بردن مستقیم آن به دهان را پیدا کرده باشد، به شما خواهد گفت که در این مرحله می توانید شروع به خوردن فینگر فود کنید.
متوجه خواهید شد که کودک توانایی برداشتن غذا با دستان خود را به دست آورده است.
برای سهولت این کار برای کودک، شکل تکه های غذا را برای او با دقت انتخاب کنید.
نگهداری یک تکه نان تست، کلوچه و بیسکویت وتغذیه با قاشق برای نوزادان بسیار آسان است.
کودک شما در حال رشد مهارت های حرکتی است، اما روی مصرف مواد مغذی حساب نکنید تغذیه در دوران نوپایی، عادات غذایی سالم را در ذهن آنها بگنجانید.
در پایان این مرحله مهارت استفاده از انگشتان کودک برای گرفتن غذا و بازی با آن افزایش می یابد و به راحتی می تواند غذاهایی مانند غلات صبحانه و نخود سبز را در دست بگیرد.
در مطالعه‌ای که توسط محققان انجام شد، مشخص شد که دادن غذاهایی که جویدن آنها سخت‌تر است، بر رشد مناسب او تأثیر می‌گذارد.
عدم دادن این غذاها در آینده برای کودک مشکل ایجاد می کند.
هنگامی که کودک مقدار غذای جامد را افزایش می دهد، باید مواد مغذی ضروری را به رژیم غذایی او اضافه کرد زیرا شیر مادر یا شیر خشک کمتری مصرف می کند.
بسیار مهم است که مطمئن شوید غذایی که به کودک می دهید حاوی مقداری پروتئین و کلسیم باشد.
غذای ۷ تا ۹ ماهگی:
- مخلوطی از غذاهای خرد شده
- غلات مخلوط برای کودکان
- ماست ساده
- آب میوه های خالص سرشار از ویتامین C
نکات کلیدی تغذیه شیرخواران
آشنا شدن با مواد غذایی جامد، باید بر اساس اندازه دهن نوزاد تعیین شود چون این موضوع در مورد کودکان مختلف خواهد بود موادی مثل میوه ها سبزیجات غلات صبحانه که در آن از گندم استفاده نشده است به بدن کودک اسیب می رساند.
انواع دیگر غلات لبنیات گوشت ماهی تخم مرغ و در برنامه غذایی کودک جای گیرد نوزادانی که شیر مادر را به عنوان نوشیدنی استفاده می کنند لازم است از ۶ ماهگی مکمل حاوی ویتامین های a c,d را دریافت کنند.
تغذیه شیرخواران با شیر مادر
تغذیه با شیر مادر با استفاده از بهترین روش تغذیه نوزادان است و در سرتاسر جهان برای بهترین شروع زندگی برای نوزادان تا شش ماهگی را به دنبال دارد.
شیر مادر تمام انرژی و مواد مغذی کودک به آن نیاز دارد و همچنین فاکتور های رشد و تحقیقات دیگر که به حفاظت از کودک در برابر عفونت ها کمک می کند.
مزایای تغذیه شیرخواران با استفاده از شیر مادر برای مادر و نوزاد مهم است که شیر مادر حاوی بیش از ۳۰۰ ترکیب مختلف است یکی از نکات قابل توجه در مورد شیر مادر این می باشد که ترکیب آن با توجه به نیاز های کودک تغییر خواهد کرد.
ترکیب شیر مادر همزمان با رشد کودک تغییر می کند از چند روز اول بعد از تولد تولید میشود دارای ترکیبات متفاوتی است و با شیر معمولی تفاوت دارد به این صورت که آنتی بیوتیک بسیار بالایی برای تقویت سیستم ایمنی بدن در آن وجود دارد.
تا سه روز بعد از تولد آغوز به شیر رقیق های تبدیل می گردد و بعد از آن نوزاد شروع عادت به خوردن مقدار بیشتری شیر می کند.
علاوه بر اینکه ترکیب شیر مادر در طول زمان تغییر خواهد کرد ترکیب آن در طول تغذیه شیرخواران هم تغییر می‌کند به این صورت که شیر موجود در آغوز غلیظ تر است و رفته رفته شیر رقیق تر می شود.
نوزاد به مایعات بیشتری نیاز خواهد داشت در حالی که در مواد مغذی موجود در شیر غنی تر می شود.
سازمان بهداشت جهانی تغذیه انحصاری با شیر مادر را تا شش ماهگی اول زندگی توصیه می‌کنند در حال حاضر مواد غذایی جامعه ما یاد به غیر از شیر مادر یا شیر خشک است نه ۱۷ ماهگی به توسعه به نوزادان توصیه نمی شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با از شیرگیری نوزاد باید مقالات مربوط به آن را مطالعه کنید.
با وجود فواید عمومی تغذیه شیرخواران با شیر مادر برای سلامت نوزاد در بلند مدت کشور انگلستان هنوز یکی از پایین ترین نرخ را در اروپا در زمینه تغذیه نوزاد با استفاده از شیر مادر دارد.
آخرین بررسی در رابطه با تغذیه و آلرژی غذایی شیرخواران که در سال ۲۰۰۵ انجام شد نشان داد که ۴۵ درصد از تمام مادران در انگلستان فقط یک هفته نوزاد خود را شیر می دهند در حالی که ۲۱ درصد آنها ۶ هفته نوزاد خود را با شیر مادر تغذیه کرد و در عرض شش ماه این رقم به ۷ درصد کاهش پیدا کرد.
در حالی که در عرض ۶ ماه تعداد مادرانی که به صورت انحصاری نوزاد خود را با شیر خود تغذیه کردند تقریبا صفر بود.
مزایای تغذیه شیرخواران با شیر مادر
شیر مادر در ترکیبات بسیار عالی دارد و حاوی مواد مغذی زیادی می باشد نیاز کودک را برآورده می کند و ترکیب آن به صورت خودکار و همزمان با رشد نوزاد تغییر خواهد کرد.
اما در مجموع از فاکتور های ایمنی مثل فاکتور رشد ایمونوگلوبین است تغذیه شیرخواران با شیر مادر برای حداقل ۳ ماه با شیوع و شدت کمتری از بیماری گوارشی و عفونت گوش و دستگاه تنفسی در شیرخواران همراه می‌باشد.
شواهد روز افزون وجود دارد که تغذیه با شیر مادر باعث کاهش ریسک ابتلا به چاقی و بیماری های قلبی عروقی مثل فشار خون و مقاومت به انسولین در سال های بعد از زندگی کودک است.
این احتمال وجود دارد که تغذیه با شیر مادر می‌تواند از نوزاد در برابر بیماری های سیستم ایمنی بدن در سال‌های بعد هم محافظت کند بیماری‌هایی مثل دیابت بیماری التهاب روده و سرطان اگرچه در این مورد تنها و تحقیقاتی نشده است.
اما می‌توان گفت برای آن تأثیر دارد گفته شده است که تغذیه شیرخواران با شیر مادر از نوزادان در برابر بیماری های آلرژیک محافظت می کند.
مزایای تغذیه با شیر مادر برای مادران
با استفاده از شیر مادر با کاهش خطر سرطان پستان و همچنین احتمال کاهش سرطان و کیست تخمدان و رحم در آینده همراه است.
مشکلات تغذیه ای نوزادان، سکسکه و آروغ در کودکان با مصرف شیر مادر کاهش پیدا می کند و خطر ابتلا به پوکی استخوان و شکستگی لگن در دوره های یائسگی زودرس را به همراه دارد.
تغذیه شیرخواران با شیر مادر به کاهش سریع تر وزن و بازگشت سریع تر هم به درون لگن بعد از زایمان کمک خواهد کرد.
تغذیه شیرخواران در هنگام شیردهی
تغذیه شیرخواران در زمان شیردهی و مخصوصا برای مادران شیرده اهمیت بسیار زیادی دارد تا یک رژیم غذایی سالم متنوع و متعادل داشته باشند در طول دوران بارداری ذخیره مواد غذایی مثل کلسیم و ویتامین دی آهن در بدن مادر کاهش پیدا می‌کند.
در نتیجه داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل و جایگزین شدن این مواد در بدن کمک می کند.
انرژی مورد نیاز بدن ما در طول دوران شیردهی افزایش پیدا می‌کند محاسبه شده است که میزان انرژی که برای تغذیه شیرخواران با شیر مادر مورد نیاز می باشد حدود ۶۵۰ کیلو کالری در طول روز است.
مقداری از این انرژی از چربی ذخیره شده در زمان بارداری به دست می‌آید و مادرانی که نوزاد خود را به مدت ۳ تا ۴ ماه منحصرا با شیر خود تغذیه می‌کنند.
به طور متوسط به ۵۰۰ کیلو کالری اضافه در روز نیاز دارند و سایر مواد مغذی مخصوصا ویتامین دی و کلسیم که برای جذب کلسیم لازم است باید بیشتر مصرف شود.
اما بیشتر این مواد را می‌توان با دنبال کردن یک رژیم غذایی سالم و متعادل و با دریافت ۵۰۰ کیلو کالری بیشتر در هر روز برآورده کرد.
اگر در دوران بارداری و شیردهی یک رژیم غذایی ضعیف به کار گرفته شود ذخیره مواد غذایی بدن مادر کاهش پیدا می‌کند بنابراین ضروری است که بین دوره های بارداری همچنین در طول بارداری و شیردهی رژیم غذایی سالمی دنبال شود.
از چه چیزهایی برای نوزادان و شیرخواران باید پرهیز کرد؟
مقادیر کم کافئین و الکل می‌تواند به شیر مادر منتقل شود به همین دلیل بهتر است مادران شیرده از مصرف الکل و کافئین خودداری کنند زیرا ممکن است روی خواب و تغذیه و گوارش نوزاد تاثیر بگذارد.
مادران شیرده باید صبر کنند و از نوشیدن الکل و سایر نوشیدنی های کافئین دار خودداری کنند مادران شیرده نباید بیش از یک یا دو واحد الکل آن هم یک یا دو بار در هفته مصرف کنند.
باید از خوردن بیش از یک وعده غذایی متشکل از اره ماهی کوسه و نیزه ماهی در هفته خودداری کنند به دلیل مقادیر بالای جیوه که در این ماه ها وجود دارد از مصرف بیش از حد آن خودداری شود
مکمل ها و تغذیه شیرخواران
یک رژیم متنوع و سالم معمولا باید تمام ویتامین ها و مواد معدنی لازم را که در دوران شیردهی لازم است را برآورده کند.
با این حال گاهی به سختی می‌توان ویتامین دی لازم برای رژیم غذایی را تامین نمود و در ماه های زمستان به همه مادران شیرده توصیه میشود که مکمل های روزانه حاوی ویتامین دی را به اندازه ۱۰ واحد افزایش دهند.
حساسیت به بادام زمینی در تغذیه شیرخواران
حساسیت در رابطه با بادام زمینی همیشه وجود داشته که قبلا توصیه شده اگر سابقه خانوادگی حساسیت به بادام زمینی وجود دارد بهتر است مادران از خوردن بادام زمینی در زمان شیردهی اجتناب کنند.
تا ریسک ابتلای نوزاد به آلرژی بادام زمینی کاهش پیدا کند با این حال این توصیه جدید آن تغییر کرده است و بررسی‌های امروز نشان می‌دهد.
که شواهد روشنی بر اینکه خوردن یا نخوردن بادام زمینی در هنگام شیردهی شانس ابتلای نوزاد به آلرژی بادام زمینی را تاثیر بگذارد وجود ندارد.
توصیه های جدید به این صورت بیان می شود که اجتناب از مصرف بادام زمینی در زمان شیردهی ضروری نیست مگر اینکه با مادر خودش بادام زمینی حساس باشد یا اینکه توسط پزشک متخصص از خوردن آن منع شده باشد.
تغذیه در شب برای کودکان و نوزدان
تغذیه در شب برای کودکان و نوزادان بسیار مهم است، زیرا می تواند بر رشد و خواب آنها تأثیر بگذارد.
نیازهای تغذیه ای نوزادان و کودکان در شب به سن، مرحله رشد و عادات تغذیه ای آنها بستگی دارد.
تغذیه نوزادان در شب (0 تا 6 ماه):
نوزادان تازه متولد شده حتی در شب نیاز به تغذیه مکرر دارند، زیرا معده های کوچک آنها به سرعت خالی می شود.
نوزادان تا حدود 6 ماهگی معمولاً هر 2 تا 4 ساعت یکبار باید شیر بخورند.
شیر مادر یا شیر خشک منابع اصلی تغذیه در این دوران هستند.
نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند ممکن است در طول شب بیشتر از نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می شوند بیدار شوند زیرا شیر مادر سریعتر هضم می شود.
کاهش تغذیه شبانه (6 تا 12 ماه):
با نزدیک شدن به سن 6 ماهگی، بسیاری از نوزادان می توانند در طول شب بدون نیاز به تغذیه مکرر بخوابند.
با معرفی غذاهای جامد در این سنین نیاز به تغذیه شبانه کاهش می یابد اما برخی از کودکان به دلیل عادت یا نیاز به تغذیه شبانه همچنان از خواب بیدار می شوند.
غذاهای جامد متناسب با سن که در طول روز به کودک داده می شود می تواند به کاهش نیاز به شیر دادن در شب کمک کند.
با این حال، برخی از نوزادان ممکن است هنوز نیاز داشته باشند که یک بار در شب شیر بخورند، به خصوص اگر از نظر فیزیکی به سرعت در حال رشد باشند.
تغذیه شبانه برای کودکان بزرگتر (12 ماه و بالاتر):
پس از یک سالگی، کودکان معمولاً می توانند در طول شب بدون نیاز به تغذیه بخوابند.
در این سن، تغذیه شبانه بیشتر به دلیل عادت یا آرامش است تا نیاز واقعی به غذا.
اگر کودک همچنان به تغذیه شبانه نیاز دارد، متخصصان اطفال توصیه می کنند که والدین به آرامی تغذیه شبانه را کاهش دهند و سعی کنند با خوردن غذاهای کامل و مغذی در طول روز، کودک را در طول شب بخوابانند.
تغذیه در سفر برای کودکان و نوزادان
تغذیه سفر برای کودکان و نوزادان به دلیل محدودیت در دسترسی به غذاهای سالم و مناسب و همچنین چالش های حمل و نقل و نگهداری مواد غذایی نیازمند برنامه ریزی دقیق است.
شیر مادر یا شیر خشک بهترین انتخاب برای تغذیه کودک در سفر است.
آماده‌سازی غذا در سفر و استفاده از غذاهای جامد و بسته های آماده برای نوزادانی که نیازی به نگهداری در یخچال ندارند، گزینه های مناسبی برای تغذیه در هواپیما در کودکان بالای 6 ماه هستند.
تغذیه در رستوران با عنوان میان وعده های سالم و مواد غذایی مقوی برای کودکان بالای 12 ماه پیشنهاد میشود.
حتما در سفر آب و نوشیدنی کافی همراه داشته باشید تا کودک دچار کم آبی نشود.
تغذیه در مهدکودک برای کودکان
تغذیه در مهدکودک نقش اساسی در رشد و تکامل سالم کودکان دارد.
برنامه تغذیه باید متعادل و حاوی مواد مغذی مورد نیاز کودکان در حال رشد باشد.
این برنامه شامل گروه های اصلی غذایی مانند پروتئین ها، کربوهیدرات ها، سبزیجات، میوه ها و لبنیات برای رفع نیازهای انرژی و رشد جسمی و ذهنی کودک می باشد.
غذاهای ارائه شده باید سالم، تازه و مناسب سن کودک باشد و از مصرف زیاد مواد قندی و چرب خودداری شود.
توجه به آلرژی غذایی در مهدکودک و حساسیت های غذایی کودکان از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
تغذیه کودکان در خانواده های خاص
تغذیه کودکان در برخی خانواده ها مانند خانواده های گیاهخوار، نیازمند توجه ویژه به تامین مواد مغذی است که معمولا از طریق منابع حیوانی به دست می آید.
در رژیم های گیاهخواری، والدین باید مطمئن شوند که کودک به اندازه کافی پروتئین، آهن، ویتامین B12، کلسیم و اسیدهای چرب امگا 3 دریافت می کند.
این مواد را می توان از منابع گیاهی مانند حبوبات، مغزها، دانه ها، محصولات سویا، غلات غنی شده و سبزیجات با برگ تیره به دست آورد.
برای اطمینان از رشد سالم کودک، والدین گیاهخوار ممکن است نیاز به مشورت با متخصص تغذیه یا پزشک داشته باشند تا از تنوع و تعادل در رژیم غذایی کودک اطمینان حاصل کنند.
نقش متخصص اطفال (Pediatrician) در تغذیه
تغذیه نوزاد باید به گونه ای باشد که تمام نیازهای او به مواد مغذی، ویتامین ها و مواد معدنی تامین شود و پزشک متخصص اطفال با مشاوره و نظارت مستمر نقش مهمی در این زمینه دارد.
تشخیص و درمان مشکلات تغذیه ای:
پزشک با معاینه نوزاد مشکلاتی مانند سوء تغذیه، کمبود وزن یا چاقی را شناسایی کرده و برنامه های تغذیه ای مناسبی را ارائه می کند.
ارائه مشاوره به والدین:
متخصصان اطفال به والدین کمک می کنند تا با چالش های مربوط به تغذیه نوزاد مقابله کنند و بهترین تصمیم را برای رشد سالم کودک خود بگیرند.
نظارت بر رشد و وزن نوزاد:
نظارت منظم بر قد، وزن و سایر شاخص های رشد برای اطمینان از سلامت نوزاد یکی از مهمترین وظایف پزشکان اطفال است.
